خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) و تغییر دکترین هسته‌ای ایران، به عنوان مطالبه‌ای حساسیت‌برانگیز، این روزها علناً در برخی رسانه‌ها ترویج می‌شود. ایده مورد مناقشه، طی سالیان اخیر توسط گروهی از کارشناسان مطرح شد، ولی همواره نسبت به آن که جزو خطوط قرمز نظام بوده، احتیاط و مصلحت‌اندیشی وجود داشته است. اظهارات امام جمعه موقت تهران، دوباره تنور بحث بر سر این موضوع راهبردی را داغ کرد. حجت‌الاسلام والمسلمین حاج‌علی‌اکبری در خطبه‌های نماز جمعه ۱۷ مهرماه، گفت: «توقع مردم، تجدید نظر در دکترین هسته‌ای است. از ان‌پی‌تی خارج شویم و به غرب بگوییم هسته‌ای ما به شما ربطی ندارد».
مصلحتی که اندیشیده نشد
استقبال از این بیان که در نماز جمعه هفته گذشته تکرار شد و آشکارا بر ضرورت تجدید نظر جمهوری اسلامی در راهبرد هسته‌ای تأکید داشت، کم نبود. در پی آن، حسن دهقانی، سردبیر اخبار مجلس، ۹ آبان از خواسته همزمان بیش از ۱۰نماینده مجلس از هر دو طیف اصول‌گرا و اصلاح‌طلب برای خروج از ان‌پی‌تی و تغییر دکترین هسته‌ای خبر داد! بحث همان شب به رسانه ملی کشید. وزیر امور خارجه پیشین در شبکه خبر از ضرورت خروج از ان‌پی‌تی گفت و در عین حال تأکید کرد تصمیم‌گیری درباره ساخت سلاح هسته‌ای در اختیار فرمانده کل قواست.لحن دیپلماتیک و محتاطانه منوچهر متکی در پاسخ دادن به پرسش حساس از منظر داخلی و خارجی، در فضایی بود که موافقان تغییر دکترین هسته‌ای کشور، با توجه به جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه و تهدیدهای مدام آمریکا و رژیم صهیونیستی، استدلال می‌کنند که تنها چاره برای خلاصی از چرخه دائم تنش و دفع خطرات، رونمایی از سلاح هسته‌ای است. این عده در تأکید گفته خود به وضعیت کره‌شمالی استناد می‌کنند؛ کشوری که تا پیش از دستیابی به بمب اتم دائم در کانون هشدارها و تهدیدها بود اما پس از دستیابی به این سلاح بازدارنده، واشنگتن آن را به حال خود واگذاشت. گفته‌های ترامپ تقویت‌کننده چنین دیدگاهی است. رئیس‌جمهوری آمریکا، شنبه ۱۱مهر در یک گردهمایی انتخاباتی در مقایسه نحوه رفتار خود با تهران و پیونگ‌یانگ گفت: «وقتی کسی ۱۱۲ موشک هسته‌ای دارد، بهتر است که با او کنار بیایید. اوضاع ایران متفاوت است». فارغ از مباحث فقهی و ابهاماتی که بر سر امکان تغییر یا عدم تغییر فتوای رهبر شهید در مورد حرمت ساخت سلاح هسته‌ای وجود دارد، بالطبع مطالبه حرکت کشور در مسیر ساخت بمب کشتار جمعی منتقدانی هم دارد. این جریان معتقدند، در واقعیت تجهیز به چنین تسلیحاتی دفع تهدید و سایه جنگ نیست. گواه مدعا آنکه هند، پاکستان و رژیم صهیونیستی به عنوان طرف‌های مجهز به این سلاح بارها درگیر جنگ شده و حتی روسیه که بزرگ‌ترین زرادخانه هسته‌ای را دارد اکنون درون منازعه گرفتار است. با چنین دیدی نمی‌توان دستیابی کشور دورافتاده کره‌شمالی به سلاح هسته‌ای را دلیل امنیت یک کشور تلقی کرد و آن را به دیگران تعمیم داد.
معادله‌ای سنجیده که دبیر شعام به آن اشاره داشت
البته شاید برخی این ایراد را وارد کنند که منظور از دفع خطر، تهدیدهای وجودی است که اکنون توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی وجود دارد. این نکته درستی است. احتمالاً اگر ما به سلاح اتمی مجهز بودیم متجاوزان جسارت نداشتند از محو ایران و ایرانی‌ها سخن بگویند! با این حال، با کمترین محاسبه می‌توان دریافت که در سایه همین تهدید موجود، طرح موضوع بسیار حساس و راهبردی هسته‌ای، آن هم در فضای عمومی و همگانی مخاطراتی دارد. نگارنده معتقد است روزهای پس از جنگ ۱۲ روزه و به‌ویژه جنگ ۴۰روزه که جمهوری اسلامی هدف تهاجم عریان دشمن قرار گرفته بود، به طرح چنین بحث‌هایی نوعی مشروعیت داده و کمک می‌کرد. ولی سخن گفتن از سلاح هسته‌ای در مقطع فعلی دادن بهانه به دشمن در توجیه تهاجم‌های گذشته و احتمال تدارک حملات بعدی خواهد بود. اگر قرار است دکترین هسته‌ای تغییر کند، اقدام‌ها می‌تواند در خفا انجام گیرد، موضوعی که در صورت صلاحدید و تأیید رهبر معظم انقلاب قطعاً در دستور کار خواهد بود و نباید با طرح این مباحث از تریبون‌های عمومی، صحنه را علیه خود برگردانیم.
نکته مهم در این مقطع که تهران برای دفع تهدیدهای دشمن می‌تواند روی آن حساب کرده و مانور دهد، مشروط کردن حرکت به سمت خروج از ان‌پی‌تی و تغییر دکترین هسته‌ای، به هر گونه ماجراجویی تازه علیه کشورمان است. این ایده توسط دیپلمات‌ها و افراد اهل فن در دیدارها و مذاکرات انجام شده با طرف‌های خارجی باید به آن‌ها گوشزد شده و به عنوان خط قرمز تحمیل شود. با تعیین صریح معادله مذکور می‌توان تهدیدها را کاهش داد و البته این وضعیت مجوز و مشروعیتی برای تهران است که در صورت هر حمله ساخت سلاح هسته‌ای را در دستور کار قرار دهد. از خلال گفت‌وگوی تلویزیونی اخیر دبیر شورای عالی امنیت ملی، می‌توان چنین چیزی را دریافت کرد که گفت: «هنوز تصمیم جدیدی درباره دکترین هسته ای گرفته نشده در صورت آغاز دوباره جنگ، این موضوع مورد بحث قرار خواهد گرفت».
خبرنگار: هدایت جاوید
نظر شما